Daha önce bazı yazılarda geçen bir ifade vardı, fonksiyonel gıdalar. Bu ürünler ortalama bir gıda olmanın ötesinde Hipokrat’ın “Yedikleriniz ilaçlarınız, ilaçlarınız yedikleriniz olsun.” ifadesine en çok uyanlar. Bunlardan bir tanesi de kabak çekirdeği…

Bizde kuruyemiş olarak ay çekirdeğinin ya da sevgili İzmirlilerin tabiri ile çiğdemin çok gerisinde kalmış durumda; sağlık söz konusu olunca da tam tersi.

Kabak çekirdeği ve kabak çekirdeği yağı eskiden beri prostat sağlığı için önerilen fitoterapi ürünlerinden bir tanesi. Bu konuda yapılan oldukça iyi kurgulanmış çalışmalar kabak çekirdeği (yağı) ile iyi huylu prostat hipertrofisi (büyüklüğü) arasındaki ilişkiyi ortaya koymuştur. Kabak çekirdeği yağının prostat büyümesinde son derece etkin bir fitoterapötik ürün olduğu gösterilmiştir (1).

Prostat sadece erkeklerde bulunan bir organdır. Mesanenin çıkışını sarmış durumdadır. Yaşla birlikte büyür ve bir süre sonra idrar yapma sorunlarına neden olur. Daha da büyüdüğünde hem idrarın çıkışına engel olur hem de mesanenin hacmini küçülterek çok sık idrara çıkma ve çıkınca da damla damla yapma gibi sorunlara neden olur. 

 

Kabak çekirdeği yağının prostatı küçültücü etkisini genel olarak bezdeki androjen reseptörlerini bloke ederek yaptığı düşünülmektedir (2). Yani prostatı testosteron ve dihidrotestosteron isimli erkeklik hormonları büyütüyor. Bu hormonların etkilerini engellediğinizde prostat üzerindeki etkilerini azaltmış oluyorsunuz. Erkeklerde prostat ömür boyu çok yavaş ama devamlı büyüyen bir organdır. Yani bir erkek yüz yaşına kadar yaşasa kocaman bir prostatı olur ve bundan kaynaklanan işeme, idrar yolu enfeksiyonları, ağrı, sık idrara çıkma, damla damla idrar yapma gibi şikayetlerin tamamını yaşar. Kabak çekirdeği ve yağı ile bu tür şikayetleri öteleyebilir ve prostat sıkıntılarını daha ileri yaşlara taşıyabilirsiniz. Yapılan deneysel çalışmalar da bu tezi destekleyen sonuçlar ortaya koymuştur (3).

Prostatı büyüten mekanizma saçı döken ile aynıdır. DHT hormonu testosterondan daha güçlü bir şekilde prostatı büyütür ve ciddi sorunlara neden olur. Tedavisinde kullanılan finasteride ve dutasteride gibi ilaçlar DHT oluşumuna neden olan 5 alfa redüktaz (5AR) enzimini bloke ederek prostatın büyümesine engel olur. Aynı ilaçlar saç dökülmesini önlemek için de kullanılmaktadır. 

Kabak çekirdeği yağının prostat üzerindeki etkinliği sadece androjen reseptörleri üzerinden değildir. Prostat kanser hücreleri üzerinde yapılan çalışmalar androjenler üzerinde olan etkiden bağımsız olarak kabak çekirdeği yağının kanser hücrelerinin bölünmesini yavaşlattığını göstermiştir (4).

Çalışmaların geldiği nokta şunu düşündürmüştür; bugün prostat hipertrofisinin tedavisinde kullanılan bazı farmakolojik ilaçlar var, örneğin finasteride ve dutasteride… Bunlar piyasada Proscar ve Avodart gibi ticari isimlerle satılıyor. Hatırlarsanız bu konuyu daha önce tartışmıştık. Testosteronu dihidrotestosterona (DHT) çeviren 5 alfa redüktaz isimli enzimi bloke ediyordu. Bu sayede prostatı asıl büyüten hormon olan DHT üretimi azaltılmış oluyor. Eh hatırlarsanız erkek tipi saç dökülmesinden asıl sorumlu hormon da DHT idi. Bu nedenle de erkek tipi androgenetik alopesi yani kellikte bu iki prostat ilacı oldukça etkin. İster ağızdan alın, ister kullandığınız topikal ürünün içinde olsun. Amerika’nın başı belada başkanı Donald Trump’ın acayip saçlarının altında yatan gerçeğin de bu ilaçları uzun süredir kullanması olduğu basına yansımıştı.

Kabak çekirdeği ile ilgili çok fazla bilgi var internette. Hepsi bilimsel verilere dayanıyor mu bilmiyorum. Ancak kabak çekirdeğinin çinkodan zengin olduğu, iyi bir magnezyum kaynağı olduğu doğru… Omega-3 miktarı da oldukça iyi. 

Durum böyleyken kabak çekirdeği yağının saç sağlığı üzerine etkisini araştırmamak olmazdı tabii ki… Önce şöyle bir çalışma yapılmış. Prostat büyüklüğü normalde 40 yaş altında pek sık karşılaşılan bir durum değil ancak hiç yok da değil. Bu noktadan hareketle 40 yaş altı ve üstü erkek hastalarda prostat büyüklüğü ile saç dökülmesi arasındaki ilişkiye bakılmış ve oldukça güçlü bir korelasyon (birliktelik) bulunmuş (5). Yani erken yaşta prostat büyümesi olanlarda saç dökülmesi de var ve ileri yaşta saçı çok dökülenlerin prostatları epeyce büyük. Böylece testosteron ve DHT’un prostat ile saç üzerine eş zamanlı etkileri ortaya konmuş. Yani özellikle DHT prostatı büyütüyor ve saçları döküyor. Böylece prostat büyümesine iyi gelen ilaçlar (finasteride ve dutasteride) saç dökülmesine de iyi geliyor.

Kabak çekirdeği yağı ile yapılan çalışmadan bazı sonuçlar. Başlangıçtan 24 hafta sonra hastaların aslında en zor bölge olan tepe (vertex) bölgesindeki gelişme görülmektedir. Hastalar çalışmaya başlamadan üç ay öncesinden itibaren hiçbir saç ürünü kullanmamışlardır.  

Kabak çekirdeği yağı da prostata iyi geldiğine göre acaba saç dökülmesinde de etkinliği var mıdır sorusu gündeme gelmiş. Oldukça iyi dizayn edilmiş bir çalışmada kabak çekirdeği yağı tüketiminin (kapsül şeklinde ticari ürün) erkek tipi saç dökülmesinde etkili olduğu ve dökülmeyi durdurduğu gibi yeni saçların çıkmasına da neden olduğu gösterilmiştir (6).

Benzer etkilerinden dolayı gerek ülkemizde gerekse dünyada Saw Palmetto (cüce palmiye) ekstraktının da oldukça popüler olduğunu hatırlatarak yazımıza son verelim (7). Ancak saw palmetto ekstresi ile prostat büyümesi arasındaki ilişkinin bilimsel olarak ortaya konamadığını da eklemeyi unutmayalım (8).

  1. https://www.karger.com
  2. http://www.pagepressjournals.org
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  4. http://ac.els-cdn.com
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov

11 Comments

  1. hocam merhaba yaşım 27 saçımın çok gür saçlarım var ancak son haftalara ön çizgi bölgesinde özellkle sağ tarafta gerileme ve seyrekleşme var ama saçımın döküldüğünü hisssetmiyorum banyoda veya yastıkta saç görmüyorum acaba mevsimsel bir sorun olabilirmi bunu engellemek için biotin, multivitamin ve çinko desteği almaya başladım bu üçü dhtyi engellermi acaba

    1. Sayın Moltisanti,
      Saçların bir anda hızlıca dökülmesi için kişinin hayatında önemli bir hadisenin olmuş olması beklenir. Mevsimsel olabilir; sonbahar ve ilkbahar saç dökülmesinin hızlandığı mevsimlerdir.
      DHT inhibisyonu yazdığınız ürünlerle olmaz; ancak böyle bir şeye ihtiyacınız olup olmadığına emin değilim. Selamlar…

  2. dr bey acaba çiğ halde mi yemek lazim yoksa soğuk sıkım yağ formunda mi bir de sabah aç karnına mi onerirsiniz yoksa yatarken almak daha mi mantıklı ? açıkcası sac dokulmem genel olarak stres ve zayıflama sonrasi hormanel dengesizlikten kaynaklı ancak ciddi arttı ..umarım faydasi dokunur dediginiz gibi bu yağın ..Tabi 1 ltresi 100-150 tl arasi yapiyor 🙁

    1. Sayın Coşkun,
      Bu tür bir saç dökülmesine kabak çekirdeği yağının yapabileceklerinin kısıtlı olduğunu ifade etmeliyim. Ancak eğer bir litresi 100-150 tl olan bir ürüne pahalı diyorsanız, saçınız için yapmanız gerekenlerin daha pahalı olduğunu söylemeliyim.

  3. hocam bir soru sorcaktım
    kabak çekirdeğinin direkt kendisini alsak etkili olur mu ve ya ne kadar daha az etlkili olur?

    1. Sayın İbrahim Bey,

      Kabak çekirdeği oldukça sağlıklı bir çerez… Akşamları bir avuç tüketilmesi bu amaca oldukça hizmet ediyor. Ancak bunun bir alışkanlık olarak devam ettirilmesi gerekir. Bunun için kabak çekirdeği yağını kullanmak sanki daha pratik gibi geliyor… Selamlarımla, geçmiş olsun.

Bu yazıya bir yorum yap

Scroll Up
%d blogcu bunu beğendi: